Tính nhu cầu vốn cho kế hoạch phát triển doanh nghiệp

Về nguyên tắc, doanh nghiệp có thể tính theo công thức tổng quát:

Nhu cầu vốn cần huy động = Tổng vốn cần cho kế hoạch Dự phòng tài chính − Nguồn vốn có thể sử dụng

Trong đó, tổng vốn cần cho kế hoạch thường gồm vốn đầu tư dài hạn, vốn lưu động tăng thêm, chi phí triển khai và phần thiếu hụt dòng tiền trong giai đoạn đầu. Muốn kết quả đáng tin cậy, doanh nghiệp phải tính nhu cầu vốn theo từng thời điểm chứ không chỉ cộng tổng chi phí của cả dự án.

Hiểu đúng nhu cầu vốn của doanh nghiệp

Nhu cầu vốn là số tiền doanh nghiệp cần có để tài trợ cho một kế hoạch cụ thể trong một khoảng thời gian xác định. Kế hoạch đó có thể là mở chi nhánh, tăng công suất, ra mắt sản phẩm, mở rộng thị trường, tuyển thêm nhân sự hoặc đầu tư công nghệ.

Có ba khái niệm dễ bị nhầm lẫn:

·         Tổng chi phí kế hoạch là toàn bộ khoản chi dự kiến phát sinh

·         Nhu cầu vốn là lượng tiền phải được bố trí để kế hoạch không bị gián đoạn

·         Số vốn cần huy động là phần nhu cầu vốn còn thiếu sau khi trừ nguồn tiền doanh nghiệp đã có thể sử dụng

Ví dụ, một kế hoạch có tổng chi phí 5 tỷ đồng không nhất thiết khiến doanh nghiệp phải huy động đủ 5 tỷ đồng. Nếu doanh nghiệp có thể dùng 1,5 tỷ đồng tiền tích lũy và tạo thêm 500 triệu đồng dòng tiền trong quá trình triển khai, phần cần huy động có thể thấp hơn. Ngược lại, nếu doanh thu về chậm, doanh nghiệp có thể phải chuẩn bị nhiều hơn tổng chi phí nhìn thấy ban đầu để duy trì thanh khoản.

Vì vậy, nhu cầu vốn phải trả lời đồng thời hai câu hỏi:

1.    Doanh nghiệp cần chi bao nhiêu cho toàn bộ kế hoạch?

2.    Tại từng thời điểm, doanh nghiệp thiếu bao nhiêu tiền mặt?

Câu hỏi thứ hai đặc biệt quan trọng. Một dự án có thể có lợi nhuận nhưng vẫn thất bại nếu doanh nghiệp không đủ tiền thanh toán trước khi thu được doanh thu.

Các thành phần cấu thành nhu cầu vốn

Để tính đúng, doanh nghiệp cần tách nhu cầu vốn thành các nhóm có bản chất khác nhau.

Vốn đầu tư dài hạn

Đây là phần vốn dùng để hình thành tài sản phục vụ nhiều kỳ kinh doanh, chẳng hạn:

·         Nhà xưởng, văn phòng và chi phí cải tạo

·         Máy móc, dây chuyền và thiết bị

·         Phương tiện vận chuyển

·         Phần mềm, hệ thống quản trị và hạ tầng công nghệ

·         Chi phí lắp đặt, vận chuyển, chạy thử và nghiệm thu

·         Tiền đặt cọc dài hạn

·         Chi phí pháp lý hoặc giấy phép gắn trực tiếp với dự án

Khi lập dự toán, không nên chỉ lấy giá mua niêm yết của tài sản. Giá trị vốn đầu tư cần bao gồm toàn bộ chi phí đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng vận hành.

Có thể tính:

Vốn đầu tư dài hạn = Giá mua tài sản Chi phí vận chuyển, lắp đặt và chạy thử Chi phí liên quan trực tiếp − Khoản được hoàn lại hoặc tài trợ

Khoản khấu hao của tài sản không phải là dòng tiền chi thêm sau khi tài sản đã được mua. Vì vậy, không cộng cả nguyên giá và khấu hao vào nhu cầu tiền mặt ban đầu, nếu làm vậy sẽ tính trùng.

Vốn lưu động tăng thêm

Mở rộng hoạt động thường khiến tiền bị giữ lại nhiều hơn trong hàng tồn kho và khoản phải thu. Đồng thời, một phần nhu cầu này có thể được tài trợ bởi khoản phải trả cho nhà cung cấp.

Công thức cơ bản:

Vốn lưu động ròng = Hàng tồn kho Khoản phải thu Tiền phục vụ vận hành − Khoản phải trả và các khoản chiếm dụng hợp lệ

Nhu cầu cần đưa vào kế hoạch là phần tăng thêm:

Vốn lưu động tăng thêm = Vốn lưu động ròng sau phát triển − Vốn lưu động ròng hiện tại

Ví dụ, sau khi mở rộng, doanh nghiệp dự kiến:

·         Hàng tồn kho tăng 900 triệu đồng

·         Khoản phải thu tăng 700 triệu đồng

·         Tiền vận hành tối thiểu tăng 200 triệu đồng

·         Khoản phải trả nhà cung cấp tăng 500 triệu đồng

Khi đó:

Vốn lưu động tăng thêm = 900 700 200 − 500 = 1.300 triệu đồng

Cơ chế ở đây rất rõ: doanh thu ghi nhận chưa đồng nghĩa với tiền đã thu. Doanh nghiệp càng bán chịu lâu hoặc giữ hàng tồn kho nhiều thì nhu cầu vốn lưu động càng lớn. Ngược lại, thời hạn thanh toán từ nhà cung cấp có thể làm giảm phần vốn doanh nghiệp phải tự bố trí.

Chi phí triển khai một lần

Đây là các khoản chi cần thiết để kế hoạch đi vào hoạt động nhưng không hình thành tài sản dài hạn rõ ràng, ví dụ:

·         Nghiên cứu và thử nghiệm thị trường

·         Tuyển dụng và đào tạo ban đầu

·         Truyền thông trước khi ra mắt

·         Tư vấn triển khai

·         Chuyển địa điểm hoặc tổ chức lại hoạt động

·         Thiết kế quy trình, nhận diện hoặc tài liệu bán hàng

·         Chi phí vận hành thử

Những khoản này thường bị đánh giá thấp vì chúng phân tán ở nhiều bộ phận. Doanh nghiệp nên lập danh mục theo người phụ trách, thời điểm chi và điều kiện thanh toán để tránh bỏ sót.

Khoản thiếu hụt dòng tiền trong giai đoạn đầu

Một kế hoạch mới hiếm khi tạo đủ tiền ngay từ tháng đầu. Trong thời gian doanh số tăng dần, doanh nghiệp vẫn phải trả lương, thuê mặt bằng, điện nước, marketing, lãi vay và nhiều chi phí khác.

Khoản vốn cần bù cho giai đoạn này được xác định bằng dòng tiền thuần tích lũy:

Dòng tiền thuần tháng = Tiền thu trong tháng − Tiền chi trong tháng

Dòng tiền tích lũy tháng n = Dòng tiền tích lũy tháng trước Dòng tiền thuần tháng n

Nhu cầu tài trợ dòng tiền bằng giá trị âm lớn nhất của dòng tiền tích lũy:

Khoản thiếu hụt dòng tiền tối đa = Giá trị tuyệt đối của mức dòng tiền tích lũy âm thấp nhất

Ví dụ, dòng tiền tích lũy trong sáu tháng lần lượt là:

·         Tháng 1: âm 300 triệu đồng

·         Tháng 2: âm 650 triệu đồng

·         Tháng 3: âm 900 triệu đồng

·         Tháng 4: âm 750 triệu đồng

·         Tháng 5: âm 400 triệu đồng

·         Tháng 6: dương 50 triệu đồng

Doanh nghiệp phải chuẩn bị ít nhất 900 triệu đồng để vượt qua điểm thiếu hụt lớn nhất, chưa tính dự phòng.

Dự phòng tài chính

Dự phòng dùng để hấp thụ những sai lệch hợp lý như giá đầu vào tăng, tiến độ kéo dài, doanh thu thấp hơn dự kiến hoặc khách hàng thanh toán chậm.

Có thể tính theo hai cách:

Dự phòng theo tỷ lệ = Cơ sở chi phí × Tỷ lệ dự phòng

Hoặc:

Dự phòng theo rủi ro = Tổng của xác suất xảy ra × Mức tổn thất tài chính của từng rủi ro

Cách tính theo tỷ lệ đơn giản hơn, nhưng tỷ lệ không nên được chọn tùy ý. Doanh nghiệp cần căn cứ vào độ chắc chắn của báo giá, thời gian triển khai, biến động thị trường và chất lượng dữ liệu dự báo.

Các khoản đã có hợp đồng cố định thường cần dự phòng thấp hơn những khoản phụ thuộc vào tỷ giá, giá nguyên liệu, thủ tục hoặc sản lượng chưa được kiểm chứng. Dự phòng cũng không thay thế cho việc sửa một dự toán thiếu cơ sở.

Công thức tính số vốn cần thiết

Sau khi phân loại các thành phần, doanh nghiệp có thể sử dụng công thức:

Tổng vốn cần cho kế hoạch = Vốn đầu tư dài hạn Vốn lưu động tăng thêm Chi phí triển khai một lần Khoản thiếu hụt dòng tiền chưa được tính trong các thành phần trước

Tiếp theo:

Nhu cầu vốn có dự phòng = Tổng vốn cần cho kế hoạch Dự phòng tài chính

Cuối cùng:

Số vốn cần huy động = Nhu cầu vốn có dự phòng − Vốn tự có khả dụng − Nguồn tài trợ đã cam kết − Dòng tiền chắc chắn có thể tái đầu tư

Cần chú ý nguyên tắc không tính trùng. Nếu bảng dòng tiền đã bao gồm toàn bộ tiền mua máy móc, tăng tồn kho và chi phí triển khai, doanh nghiệp không được cộng lại các khoản này lần thứ hai. Có hai phương pháp hợp lệ:

·         Lập nhu cầu theo từng nhóm vốn rồi kiểm tra bằng dòng tiền

·         Lập toàn bộ lịch dòng tiền và lấy mức thiếu hụt tích lũy lớn nhất

Dù chọn phương pháp nào, doanh nghiệp vẫn nên dùng phương pháp còn lại để đối chiếu.

Quy trình tính nhu cầu vốn doanh nghiệp

Xác định phạm vi và thời gian của kế hoạch

Trước tiên, cần xác định rõ:

·         Kế hoạch bắt đầu và kết thúc khi nào

·         Hoạt động nào thuộc phạm vi kế hoạch

·         Mức công suất hoặc doanh thu mục tiêu

·         Thời điểm bắt đầu vận hành

·         Thời điểm dự kiến đạt điểm hòa vốn dòng tiền

Không có mốc thời gian, doanh nghiệp chỉ tính được tổng chi phí chứ chưa xác định được nhu cầu tài trợ.

Lập các giả định vận hành

Các giả định chính thường bao gồm:

·         Sản lượng bán

·         Giá bán

·         Tỷ lệ tăng trưởng

·         Giá vốn

·         Thời gian lưu kho

·         Thời hạn thu tiền khách hàng

·         Thời hạn thanh toán nhà cung cấp

·         Số lượng nhân sự

·         Chi phí cố định

·         Tiến độ đầu tư

·         Thuế và nghĩa vụ thanh toán

Mỗi giả định nên có nguồn hình thành, người chịu trách nhiệm và mức độ chắc chắn. Báo giá đã xác nhận đáng tin cậy hơn ước lượng sơ bộ; đơn hàng đã ký đáng tin cậy hơn dự báo bán hàng.

Tách chi phí đầu tư và chi phí vận hành

Chi phí đầu tư thường phát sinh trước hoặc trong giai đoạn xây dựng năng lực. Chi phí vận hành lặp lại khi doanh nghiệp bắt đầu hoạt động.

Việc tách hai nhóm giúp doanh nghiệp:

·         Lựa chọn nguồn vốn có kỳ hạn phù hợp

·         Tránh dùng vốn vay ngắn hạn để tài trợ tài sản dài hạn

·         Nhìn rõ chi phí duy trì sau khi dự án đi vào hoạt động

·         Không nhầm chi phí kế toán với dòng tiền thực tế

Dự báo doanh thu và tiền thu

Dự báo doanh thu phải được chuyển thành lịch thu tiền. Nếu doanh nghiệp bán hàng trong tháng nhưng cho khách hàng nợ 45 ngày, khoản tiền tương ứng không thể dùng để thanh toán ngay trong tháng đó.

Có thể tính đơn giản:

Tiền thu tháng n = Doanh thu bán tiền mặt tháng n Khoản phải thu đến hạn trong tháng n

Doanh nghiệp nên lập ít nhất ba kịch bản:

·         Kịch bản cơ sở phản ánh dự báo có khả năng xảy ra cao nhất

·         Kịch bản thận trọng giả định doanh số thấp hơn hoặc thu tiền chậm hơn

·         Kịch bản thuận lợi phản ánh kết quả tốt hơn dự kiến

Nhu cầu vốn không nên chỉ dựa trên kịch bản thuận lợi vì đây là kịch bản tạo ra mức thiếu hụt thấp nhất.

Lập ngân sách dòng tiền theo tháng

Mỗi tháng cần thể hiện:

·         Số dư tiền đầu kỳ

·         Tiền thu từ bán hàng

·         Tiền thu khác

·         Chi đầu tư

·         Chi mua hàng

·         Chi nhân sự

·         Chi thuê, vận hành và marketing

·         Thuế, lãi vay và trả nợ

·         Số dư tiền cuối kỳ

Công thức:

Số dư tiền cuối kỳ = Số dư đầu kỳ Tổng tiền thu − Tổng tiền chi

Số dư cuối kỳ của tháng trước trở thành số dư đầu kỳ của tháng sau. Khi số dư dự kiến thấp hơn mức tiền tối thiểu cần duy trì, phần chênh lệch chính là nhu cầu bổ sung vốn của tháng đó.

Xác định đỉnh nhu cầu vốn

Doanh nghiệp không nên cộng mọi khoản thiếu hụt của từng tháng vì số tiền được tài trợ ở tháng trước có thể tiếp tục tồn tại trong tháng sau. Chỉ cần xác định mức thiếu hụt tích lũy lớn nhất.

Đỉnh nhu cầu vốn = Mức vốn bổ sung lớn nhất cần có tại một thời điểm

Đây là cơ sở quan trọng để xác định hạn mức tín dụng, lịch giải ngân hoặc quy mô vốn góp.

Trừ các nguồn vốn đã sẵn sàng

Chỉ nên trừ những nguồn vốn thực sự có thể sử dụng cho kế hoạch, gồm:

·         Tiền mặt vượt mức dự trữ vận hành tối thiểu

·         Lợi nhuận giữ lại đã được phê duyệt

·         Khoản góp vốn có cam kết rõ ràng

·         Khoản vay đã được chấp thuận

·         Tiền ứng trước chắc chắn từ khách hàng

·         Hỗ trợ hoặc tài trợ đã đáp ứng đủ điều kiện

Không nên trừ hạn mức vay đang trong quá trình đề xuất hoặc doanh thu chưa có căn cứ chắc chắn. Nếu nguồn tiền chưa được cam kết, doanh nghiệp nên đưa nó vào kịch bản thay vì coi là nguồn vốn hiện hữu.

Bổ sung dự phòng và kiểm tra khả năng chịu đựng

Sau khi có kịch bản cơ sở, doanh nghiệp cần kiểm tra điều gì xảy ra khi:

·         Doanh thu thấp hơn dự kiến

·         Biên lợi nhuận giảm

·         Khách hàng trả chậm

·         Hàng tồn kho luân chuyển chậm

·         Chi phí đầu tư vượt dự toán

·         Tiến độ vận hành bị lùi

·         Lãi suất hoặc tỷ giá tăng

Phân tích này giúp doanh nghiệp biết không chỉ số vốn dự kiến cần có mà còn cả mức vốn an toàn trước biến động.

Ví dụ tính nhu cầu vốn cho một kế hoạch phát triển

Giả sử một doanh nghiệp lập kế hoạch mở rộng công suất với các khoản sau:

·         Máy móc và lắp đặt: 2,4 tỷ đồng

·         Cải tạo mặt bằng: 600 triệu đồng

·         Chi phí tuyển dụng, đào tạo và vận hành thử: 300 triệu đồng

·         Hàng tồn kho tăng thêm: 800 triệu đồng

·         Khoản phải thu tăng thêm: 500 triệu đồng

·         Khoản phải trả nhà cung cấp tăng thêm: 350 triệu đồng

·         Tiền vận hành tối thiểu tăng thêm: 150 triệu đồng

Trước hết, tính vốn lưu động tăng thêm:

Vốn lưu động tăng thêm = 800 500 150 − 350 = 1.100 triệu đồng

Tổng vốn trước dự phòng:

Tổng vốn cần cho kế hoạch = 2.400 600 300 1.100 = 4.400 triệu đồng

Giả sử doanh nghiệp xác định mức dự phòng bằng 10% của nhóm chi phí đầu tư và triển khai:

Dự phòng = (2.400 600 300) × 10% = 330 triệu đồng

Nhu cầu vốn có dự phòng:

4.400 330 = 4.730 triệu đồng

Doanh nghiệp có các nguồn tài trợ chắc chắn:

·         Tiền tự có khả dụng: 1,2 tỷ đồng

·         Lợi nhuận giữ lại có thể sử dụng: 500 triệu đồng

·         Khoản vay đã được phê duyệt: 1,5 tỷ đồng

Tổng nguồn vốn sẵn sàng:

1.200 500 1.500 = 3.200 triệu đồng

Số vốn còn phải huy động:

4.730 − 3.200 = 1.530 triệu đồng

Kết quả này mới là ước tính theo cấu phần. Doanh nghiệp vẫn phải đưa các khoản thu, chi vào lịch dòng tiền theo tháng. Nếu tiến độ thanh toán máy móc tập trung trước thời điểm giải ngân khoản vay, doanh nghiệp có thể thiếu tiền tạm thời dù tổng nguồn tài trợ về lý thuyết đã đủ.

Tính vốn lưu động theo chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Khi cần phân tích sâu hơn, doanh nghiệp có thể ước tính nhu cầu vốn lưu động dựa trên chu kỳ chuyển đổi tiền mặt.

Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt = Số ngày tồn kho Số ngày phải thu − Số ngày phải trả

Ví dụ:

·         Hàng tồn kho bình quân: 45 ngày

·         Thời gian thu tiền khách hàng: 30 ngày

·         Thời gian trả tiền nhà cung cấp: 25 ngày

Khi đó:

Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt = 45 30 − 25 = 50 ngày

Điều này có nghĩa là tiền của doanh nghiệp bị giữ trong chu kỳ vận hành khoảng 50 ngày trước khi quay trở lại dưới dạng tiền thu từ khách hàng.

Có thể ước tính sơ bộ:

Nhu cầu vốn lưu động vận hành ≈ Chi phí vận hành bằng tiền bình quân mỗi ngày × Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Nếu chi phí vận hành bằng tiền bình quân là 40 triệu đồng mỗi ngày:

Nhu cầu vốn lưu động ước tính = 40 × 50 = 2 tỷ đồng

Công thức này hữu ích để kiểm tra nhanh, nhưng không thay thế ngân sách dòng tiền chi tiết. Nó có thể sai lệch khi hoạt động mang tính mùa vụ, doanh số biến động mạnh, khách hàng có điều khoản thanh toán khác nhau hoặc các khoản chi không phân bổ đều.

Phân biệt lợi nhuận, dòng tiền và nhu cầu vốn

Một sai lầm phổ biến là cho rằng kế hoạch có lãi thì không cần nhiều vốn. Lợi nhuận và tiền mặt không vận động cùng thời điểm.

Doanh nghiệp có thể ghi nhận lợi nhuận nhưng vẫn thiếu tiền khi:

·         Hàng đã bán nhưng khách hàng chưa thanh toán

·         Tiền đã chi để mua tồn kho chưa được tiêu thụ

·         Máy móc được thanh toán ngay nhưng chi phí được phân bổ dần

·         Doanh thu tăng nhanh hơn khả năng tài trợ vốn lưu động

·         Doanh nghiệp phải trả nợ gốc nhưng khoản trả này không được phản ánh đầy đủ trong lợi nhuận hoạt động

Ngược lại, doanh nghiệp có thể có dòng tiền dương tạm thời nhờ vay hoặc thu tiền ứng trước nhưng mô hình kinh doanh vẫn chưa có lợi nhuận.

Do đó:

·         Báo cáo kết quả kinh doanh cho biết kế hoạch có khả năng sinh lời hay không

·         Bảng cân đối cho biết vốn đang nằm ở tài sản và được tài trợ từ đâu

·         Báo cáo dòng tiền cho biết doanh nghiệp có đủ tiền để thực hiện nghĩa vụ đúng hạn hay không

Tính nhu cầu vốn phải kết hợp cả ba góc nhìn, trong đó ngân sách dòng tiền là công cụ trực tiếp nhất để xác định thời điểm thiếu vốn.

Cách chọn nguồn vốn phù hợp với nhu cầu

Sau khi xác định số vốn cần thiết, doanh nghiệp cần ghép kỳ hạn của nguồn vốn với thời gian thu hồi của tài sản.

Nhu cầu dài hạn

Nhà xưởng, máy móc, hệ thống công nghệ và những khoản đầu tư thu hồi trong nhiều năm nên được tài trợ chủ yếu bằng:

·         Vốn chủ sở hữu

·         Lợi nhuận giữ lại

·         Vay trung và dài hạn

·         Thuê tài chính

·         Nguồn vốn hợp tác dài hạn

Dùng khoản vay quá ngắn để mua tài sản dài hạn có thể tạo áp lực trả nợ trước khi tài sản tạo đủ tiền.

Nhu cầu ngắn hạn

Hàng tồn kho, khoản phải thu và biến động vốn lưu động theo mùa thường phù hợp hơn với:

·         Hạn mức tín dụng ngắn hạn

·         Tín dụng nhà cung cấp

·         Bao thanh toán

·         Ứng trước của khách hàng

·         Khoản vay bổ sung vốn lưu động

Nguyên tắc không có nghĩa là mỗi tài sản phải được tài trợ bằng đúng một nguồn riêng biệt. Mục tiêu là tránh chênh lệch kỳ hạn quá lớn giữa thời gian sử dụng vốn và thời hạn phải hoàn trả.

Những sai lầm thường làm thiếu vốn

Chỉ tính tiền mua tài sản

Doanh nghiệp dự toán đủ tiền mua máy móc nhưng bỏ qua tồn kho, khoản phải thu, tuyển dụng, marketing và chi phí vận hành trước khi đạt công suất mục tiêu. Kết quả là tài sản đã lắp đặt nhưng không có đủ vốn để vận hành.

Lấy doanh thu thay cho tiền thu

Doanh thu có thể được ghi nhận trước khi khách hàng thanh toán. Kế hoạch càng phụ thuộc vào bán chịu thì khoảng cách giữa lợi nhuận và dòng tiền càng lớn.

Không tính thời điểm thanh toán

Hai kế hoạch có tổng chi phí bằng nhau có thể có nhu cầu vốn khác nhau. Kế hoạch phải thanh toán phần lớn chi phí ngay từ đầu sẽ cần vốn ban đầu lớn hơn kế hoạch được trả chậm.

Trừ cả những nguồn vốn chưa chắc chắn

Một khoản vay chưa được phê duyệt hoặc đơn hàng chưa ký không phải là nguồn tiền sẵn sàng. Đưa chúng vào công thức cơ sở có thể khiến doanh nghiệp đánh giá thấp khoảng thiếu hụt.

Tính trùng chi phí

Tình trạng này xảy ra khi doanh nghiệp vừa cộng vốn lưu động theo bảng cân đối, vừa cộng toàn bộ khoản chi mua hàng trong dòng tiền mà không kiểm tra mối liên hệ. Cách khắc phục là chọn một mô hình tính chính và dùng mô hình còn lại để đối chiếu.

Bỏ qua nghĩa vụ trả nợ và thuế

Lãi vay, nợ gốc đến hạn, thuế và các khoản thanh toán bắt buộc đều ảnh hưởng đến dòng tiền. Một dự án có hiệu quả hoạt động vẫn có thể thiếu vốn nếu lịch trả nợ không phù hợp.

Dùng tỷ lệ dự phòng cố định cho mọi kế hoạch

Một tỷ lệ chung không phản ánh mức độ rủi ro khác nhau giữa các khoản chi. Kế hoạch có báo giá cố định, thời gian ngắn và đầu ra đã được cam kết không giống kế hoạch kéo dài, phụ thuộc vào thị trường hoặc nguyên liệu biến động.

Kiểm tra kết quả trước khi quyết định huy động vốn

Một kết quả tính toán đáng tin cậy cần vượt qua các kiểm tra sau:

Kiểm tra tính đầy đủ

Đảm bảo dự toán đã bao gồm:

·         Vốn đầu tư dài hạn

·         Vốn lưu động tăng thêm

·         Chi phí triển khai

·         Chi phí tài chính

·         Thuế và nghĩa vụ thanh toán

·         Khoản thiếu hụt trước khi hoạt động tạo tiền

·         Dự phòng cho sai lệch hợp lý

Kiểm tra không tính trùng

Đối chiếu từng khoản giữa bảng dự toán đầu tư, kế hoạch vốn lưu động và ngân sách dòng tiền. Mỗi dòng tiền chỉ nên được ghi nhận một lần trong phép tính tổng hợp.

Kiểm tra kịch bản

Tính lại nhu cầu vốn khi doanh thu giảm, tiến độ kéo dài hoặc vòng quay vốn lưu động xấu đi. Nếu một thay đổi nhỏ làm nhu cầu vốn tăng mạnh, kế hoạch có biên an toàn thấp.

Kiểm tra đỉnh thiếu hụt

Không chỉ xem số dư cuối năm. Doanh nghiệp phải tìm tháng có số dư tiền thấp nhất vì thiếu hụt có thể xuất hiện giữa kỳ rồi được bù lại vào cuối kỳ.

Kiểm tra mức tiền tối thiểu

Số dư bằng không không phải là mục tiêu an toàn. Doanh nghiệp cần duy trì một mức tiền tối thiểu để thanh toán các nghĩa vụ không thể trì hoãn.

Kiểm tra khả năng hoàn trả

Nếu sử dụng vốn vay, kế hoạch phải thể hiện nguồn tiền trả lãi và nợ gốc. Quy mô vay phù hợp không chỉ phụ thuộc số tiền ngân hàng có thể cấp mà còn phụ thuộc dòng tiền doanh nghiệp có thể tạo ra để hoàn trả.

Mẫu bảng tính nhu cầu vốn

Doanh nghiệp có thể lập bảng theo cấu trúc sau:

Bên cạnh bảng tổng hợp, cần có một bảng dòng tiền theo tháng. Bảng tổng hợp cho biết quy mô vốn, còn bảng theo tháng cho biết thời điểm cần vốn và lịch giải ngân phù hợp.

Để tính nhu cầu vốn doanh nghiệp, trước hết cần xác định toàn bộ vốn đầu tư, vốn lưu động tăng thêm, chi phí triển khai và mức thiếu hụt dòng tiền lớn nhất. Sau đó cộng phần dự phòng hợp lý rồi trừ vốn tự có cùng các nguồn tài trợ đã được cam kết.

Công thức quan trọng nhất là:

Số vốn cần huy động = Tổng nhu cầu vốn có dự phòng − Nguồn vốn chắc chắn có thể sử dụng

Tuy nhiên, kết quả chỉ thực sự có ý nghĩa khi được gắn với lịch dòng tiền. Doanh nghiệp không chỉ cần biết phải chuẩn bị bao nhiêu vốn mà còn phải biết vốn cần xuất hiện vào tháng nào, được sử dụng cho mục đích gì và sẽ được hoàn trả từ nguồn tiền nào.