ROE và ROIC khác nhau thế nào?

·         ROE (Return on Equity) cho biết doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu lợi nhuận trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu của cổ đông.

·         ROIC (Return on Invested Capital) cho biết doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu lợi nhuận từ toàn bộ nguồn vốn được đầu tư vào hoạt động kinh doanh, bao gồm cả vốn chủ sở hữu và vốn vay có chi phí.

Do đó, ROE phản ánh hiệu quả đối với cổ đông, còn ROIC phản ánh hiệu quả của toàn bộ hoạt động kinh doanh.

ROE là gì?

ROE là tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu, được tính theo công thức:

ROE = Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân

Ví dụ:

·         Lợi nhuận sau thuế: 200 tỷ đồng

·         Vốn chủ sở hữu bình quân: 1.000 tỷ đồng

Khi đó:

ROE = 200 / 1.000 = 20%

Điều này có nghĩa cứ 100 đồng vốn của cổ đông tạo ra 20 đồng lợi nhuận sau thuế.

Ưu điểm của ROE

·         Dễ tính toán và dễ so sánh giữa các doanh nghiệp cùng ngành.

·         Phản ánh trực tiếp khả năng tạo lợi nhuận cho cổ đông.

·         Được sử dụng phổ biến trong phân tích chứng khoán.

Hạn chế của ROE

ROE có thể bị cải thiện nhờ việc sử dụng nhiều nợ vay.

Ví dụ:

Hai doanh nghiệp cùng tạo ra lợi nhuận như nhau nhưng doanh nghiệp vay nợ lớn sẽ có vốn chủ sở hữu nhỏ hơn, khiến ROE cao hơn mặc dù hiệu quả kinh doanh thực tế không đổi.

Vì vậy, chỉ nhìn vào ROE có thể dẫn đến đánh giá sai chất lượng doanh nghiệp.

ROIC là gì?

ROIC là tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư, phản ánh hiệu quả sử dụng toàn bộ nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh.

Một cách khái quát:

ROIC = Lợi nhuận hoạt động sau thuế (NOPAT) / Vốn đầu tư (Invested Capital)

Trong đó:

·         NOPAT phản ánh lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi sau thuế.

·         Invested Capital bao gồm vốn chủ sở hữu và các khoản nợ có chi phí được sử dụng cho hoạt động kinh doanh.

ROIC giúp trả lời câu hỏi:

Mỗi đồng vốn doanh nghiệp huy động được tạo ra bao nhiêu lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh?

So sánh ROE và ROIC

Điểm khác biệt quan trọng nhất là:

·         ROE có thể tăng nhờ tăng nợ vay.

·         ROIC chỉ cải thiện khi doanh nghiệp thực sự sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Khi nào nên sử dụng ROE?

ROE phù hợp khi:

·         So sánh các doanh nghiệp có cấu trúc vốn tương tự.

·         Đánh giá khả năng tạo lợi nhuận cho cổ đông.

·         Phân tích doanh nghiệp có mức nợ ổn định.

Đây là chỉ số hữu ích nếu nhà đầu tư muốn biết vốn của cổ đông được sử dụng hiệu quả đến đâu.

Khi nào nên sử dụng ROIC?

ROIC phù hợp hơn khi:

·         So sánh doanh nghiệp có mức nợ khác nhau.

·         Đánh giá chất lượng hoạt động kinh doanh.

·         Phân tích doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn.

·         Xem xét lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Nếu một doanh nghiệp duy trì ROIC cao trong nhiều năm, điều đó thường cho thấy doanh nghiệp có khả năng phân bổ vốn hiệu quả và tạo giá trị bền vững.

Ví dụ minh họa

Giả sử:

Doanh nghiệp A

·         ROE: 24%

·         ROIC: 11%

Doanh nghiệp B

·         ROE: 20%

·         ROIC: 18%

Thoạt nhìn, doanh nghiệp A có vẻ hấp dẫn hơn vì ROE cao hơn.

Tuy nhiên:

·         ROE cao có thể đến từ việc sử dụng nhiều nợ vay.

·         ROIC thấp cho thấy hiệu quả tạo lợi nhuận trên tổng vốn chưa thực sự nổi bật.

Ngược lại, doanh nghiệp B có ROIC gần bằng ROE, cho thấy hiệu quả kinh doanh đến từ hoạt động cốt lõi thay vì đòn bẩy tài chính.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp B thường được đánh giá có chất lượng lợi nhuận tốt hơn.

Những hiểu lầm phổ biến

ROE càng cao càng tốt

Không hoàn toàn đúng.

ROE tăng mạnh nhờ đòn bẩy tài chính có thể đi kèm với rủi ro tài chính cao hơn.

ROIC luôn thay thế được ROE

Không đúng.

Hai chỉ số phục vụ các mục tiêu khác nhau.

ROE phản ánh lợi ích của cổ đông, còn ROIC phản ánh hiệu quả phân bổ vốn của doanh nghiệp.

Chỉ cần xem một chỉ số

Việc chỉ dựa vào ROE hoặc ROIC đều có thể dẫn đến kết luận thiếu chính xác.

Nhà đầu tư nên kết hợp cả hai để có cái nhìn toàn diện hơn.

Thay vì xem ROE và ROIC là hai chỉ số cạnh tranh, nên coi chúng là hai góc nhìn bổ sung cho nhau.

ROE giúp đánh giá khả năng tạo lợi nhuận trên vốn của cổ đông, trong khi ROIC phản ánh hiệu quả sử dụng toàn bộ nguồn vốn đầu tư vào doanh nghiệp. Nếu ROE cao nhưng ROIC thấp, nhà đầu tư cần xem xét liệu mức sinh lời có đến từ hiệu quả kinh doanh hay từ việc gia tăng đòn bẩy tài chính. Ngược lại, doanh nghiệp duy trì ROIC cao và ổn định thường cho thấy năng lực phân bổ vốn tốt và nền tảng tăng trưởng bền vững.