Cách đánh giá synergies trong M&A

Synergies trong M&A là gì?

Synergies trong M&A là giá trị gia tăng phát sinh khi hai doanh nghiệp kết hợp và hoạt động hiệu quả hơn so với khi vận hành độc lập.

Thông thường, synergies được chia thành ba nhóm chính:

Synergies về chi phí

Xuất hiện khi doanh nghiệp hợp nhất có thể giảm chi phí vận hành thông qua:

·         Loại bỏ chức năng trùng lặp

·         Tăng quy mô mua hàng

·         Hợp nhất hệ thống công nghệ

·         Tối ưu mạng lưới phân phối

·         Nâng cao hiệu quả sản xuất

Đây thường là loại synergy dễ định lượng và có xác suất hiện thực hóa cao hơn.

Synergies về doanh thu

Được tạo ra khi doanh nghiệp kết hợp có khả năng:

·         Bán chéo sản phẩm

·         Tiếp cận nhóm khách hàng mới

·         Mở rộng thị trường

·         Tăng sức mạnh thương hiệu

·         Cải thiện năng lực định giá

Loại synergy này hấp dẫn nhưng thường khó dự báo vì phụ thuộc vào phản ứng của khách hàng và thị trường.

Synergies tài chính

Bao gồm các lợi ích như:

·         Giảm chi phí vốn

·         Tận dụng lợi thế thuế

·         Tăng khả năng huy động vốn

·         Tối ưu cấu trúc vốn

·         Cải thiện dòng tiền

Các lợi ích này cần được đánh giá cùng với điều kiện thị trường và cấu trúc tài chính sau M&A.

Quy trình đánh giá synergies trong M&A

Bước 1: Xác định nguồn tạo giá trị

Mỗi giả định synergy phải trả lời được:

·         Giá trị phát sinh từ đâu?

·         Bộ phận nào chịu trách nhiệm tạo ra giá trị?

·         Điều kiện nào phải xảy ra để giá trị được hiện thực hóa?

Nếu không xác định được cơ chế tạo giá trị, giả định synergy chỉ mang tính kỳ vọng.

Bước 2: Định lượng từng loại synergy

Mỗi nguồn lợi ích nên được lượng hóa riêng thay vì gộp thành một con số tổng.

Ví dụ:

·         Chi phí nhân sự có thể giảm

·         Chi phí mua nguyên liệu có thể tiết kiệm

·         Doanh thu bán chéo dự kiến

·         Lợi ích thuế

·         Chi phí tài chính giảm

Việc tách riêng giúp kiểm tra từng giả định và theo dõi kết quả sau sáp nhập.

Bước 3: Tính đến chi phí hiện thực hóa

Không phải toàn bộ synergy đều trở thành giá trị ròng.

Cần trừ các chi phí như:

·         Chi phí tái cấu trúc

·         Chi phí tích hợp hệ thống

·         Chi phí tư vấn

·         Chi phí chuyển đổi quy trình

·         Chi phí thôi việc

·         Đầu tư công nghệ bổ sung

Synergy ròng mới là cơ sở phản ánh giá trị kinh tế thực.

Bước 4: Xác định thời gian hiện thực hóa

Một số lợi ích xuất hiện ngay sau khi hợp nhất, trong khi nhiều lợi ích cần nhiều năm để đạt được.

Do đó cần lập kế hoạch theo từng giai đoạn thay vì giả định toàn bộ giá trị xuất hiện ngay sau khi hoàn tất thương vụ.

Bước 5: Chiết khấu dòng tiền synergy

Synergies chỉ có giá trị khi được chuyển thành dòng tiền kỳ vọng.

Việc định giá thường sử dụng dòng tiền sau thuế và chiết khấu về hiện tại bằng mức chi phí vốn phù hợp với mức độ rủi ro của từng giả định.

Những yếu tố quyết định chất lượng đánh giá synergy

Khả năng tích hợp

Ngay cả khi cơ hội synergy lớn, việc tích hợp thất bại có thể khiến giá trị không được hiện thực hóa.

Cần đánh giá:

·         Khả năng tích hợp hệ thống

·         Khả năng giữ nhân sự chủ chốt

·         Khả năng thống nhất quy trình

·         Khả năng quản trị thay đổi

Tính khả thi của giả định

Một giả định tốt cần có:

·         Cơ sở dữ liệu

·         Logic kinh doanh rõ ràng

·         Điều kiện thực hiện cụ thể

·         Chỉ số đo lường

Không nên dựa trên kỳ vọng tăng trưởng chung của thị trường để quy toàn bộ thành synergy.

Rủi ro thực hiện

Một số yếu tố có thể làm giảm hoặc mất hoàn toàn lợi ích cộng hưởng:

·         Khách hàng rời bỏ sau M&A

·         Xung đột văn hóa doanh nghiệp

·         Hệ thống công nghệ không tương thích

·         Nhân sự chủ chốt nghỉ việc

·         Chậm tiến độ tích hợp

Những rủi ro này cần được phản ánh trong kịch bản đánh giá.

Các phương pháp thường dùng để đánh giá synergies

Phân tích Bottom-up

Đánh giá từng khoản mục cụ thể từ cấp phòng ban hoặc đơn vị kinh doanh.

Ưu điểm:

·         Minh bạch

·         Dễ kiểm chứng

·         Phù hợp lập kế hoạch thực hiện

Phân tích theo kịch bản

Xây dựng nhiều kịch bản như:

·         Lạc quan

·         Cơ sở

·         Thận trọng

Phương pháp này giúp đánh giá độ nhạy của giá trị synergy trước các thay đổi về giả định.

So sánh với các thương vụ tương tự

Việc tham chiếu các thương vụ cùng ngành có thể giúp kiểm tra tính hợp lý của giả định, nhưng không nên sao chép trực tiếp vì điều kiện thị trường, doanh nghiệp và chiến lược tích hợp luôn khác nhau.

Sai lầm thường gặp khi đánh giá synergies trong M&A

·         Đếm trùng nhiều nguồn lợi ích

·         Đánh giá doanh thu quá lạc quan

·         Không tính chi phí tích hợp

·         Bỏ qua thời gian hiện thực hóa

·         Không đánh giá xác suất đạt được synergy

·         Chỉ tập trung vào giá trị kỳ vọng mà bỏ qua rủi ro

Những sai lầm này có thể dẫn đến việc định giá doanh nghiệp mục tiêu quá cao và làm giảm hiệu quả đầu tư.

Đánh giá synergies trong M&A là quá trình kết hợp giữa phân tích tài chính, vận hành và chiến lược. Giá trị cộng hưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi có cơ chế tạo giá trị rõ ràng, được lượng hóa bằng các giả định có thể kiểm chứng và đã tính đến chi phí, thời gian cũng như rủi ro thực hiện. Một mô hình đánh giá chặt chẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định định giá hợp lý và tăng khả năng thành công của thương vụ.